АҚШ-тағы саяси сенім дағдарысы: Дональд Трампқа төңірегіндегі қастандық теориялары нені аңғартады?
Трамп феномені және электоралдық әсер
Пенсильваниядағы оқ ату оқиғасынан кейін жүргізілген әлеуметтік сауалнамалар АҚШ қоғамының іштей екіге жарылғанын көрсетті. Трамптың құлағын жаралаған оқ тек саясаткерге емес, Американың демократиялық институттарына деген сенімге де тигендей болып көрінеді https://www.haberturk.com/anket-sonuclari-ortaya-koydu-trump-a-yonelik-suikast-girisimi-sahte-miydi-3883934.
Күмән мен күдіктің көлеңкесі
Иә, бір кездері АҚШ-тың экс-президенті Дональд Трампқа жасалған қастандықтан кейін «Morning Consult» зерттеу орталығы жүргізген сауалнама нәтижелері саясаттанушыларды таңғалдырды. Деректерге сүйенсек, Демократиялық партияны қолдайтындардың 34%-ы бұл оқиғаны Трамптың сайлаудағы беделін арттыру үшін әдейі ұйымдастырылған «сахналанған қойылым» деп есептейді.
Бұл көрсеткіш қазіргі ақпараттық заманда фактілер мен айғақтардың емес, саяси көзқарастардың басымдыққа ие болып жатқанын дәлелдейді. Тіпті оқиға орнында адам өлімі тіркеліп, ФІБ (FBI) ресми тергеу бастаса да, халықтың едәуір бөлігі ресми нұсқаға сенуден бас тартып отыр.
Неге халық күмән келтіреді?
Сарапшылар мұндай конспирологиялық теориялардың (қастандық теориялары) тез таралуына бірнеше себепті атайды:
1.Құпия қызметтің сәтсіздігі: Әлемдегі ең мықты күзет қызметінің бірі саналатын «Secret Service» қалайша қарулы адамның шатырға шығып, 150 метрден оқ атуына жол берді? Бұл сұрақ әлі де ашық қалып отыр.
2.Визуалды эффект: Трамптың оқ тигеннен кейін беті қан-қан күйінде жұдырығын көтеріп түскен суреті тым «мінсіз» әрі «батырлық» сипатта көрінді. Қарсыластары бұл кадрды кәсіби фотографтар мен режиссерлердің алдын ала жоспарлаған жұмысы деп қабылдады.
3.Поляризация: АҚШ қоғамындағы саяси бөлінудің шегіне жетуі. Адамдар қарсылас тарапты кез келген айла-шарғыға барады деп есептеді.
Тергеу мен шындық
Ресми органдар қастандықтың шынайы болғанын алға тартуда. Күдікті Томас Мэттью Крукс оқиға орнында жойылды. Сондай-ақ, митингке келген көрермендердің бірі қаза тауып, екеуі ауыр жараланды. Бұл — қойылым жасау үшін тым үлкен құрбандық.
Дегенмен, Habertürk басылымы атап өткендей, сауалнама нәтижелері АҚШ-тағы «институттық сенім дағдарысын» айқын көрсетеді. Егер халық өз көзімен көрген оқиғаға сенбесе, алдағы сайлау нәтижелеріне де сенімсіздік танытуы әбден мүмкін.
Түйін
Трампқа жасалған қастандық оның электоратын біріктіріп, оған «құрбан» әрі «қаһарман» имиджін бергені анық. Алайда, бұл оқиға Америкадағы демократиялық диалогтың орнына өшпенділік пен күмән орнағанын паш етті. Қазіргі таңда шындықтың не екені емес, халықтың неге сенетіні маңыздырақ болып тұр.